Virgo A is een sterke bron van radiogolven in het sterrenbeeld Maagd. De golven komen van M87, ook Messier 87 genoemd, een reusachtig elliptisch sterrenstelsel op ongeveer 55 miljoen lichtjaar van de Aarde. Een lichtjaar is de afstand die licht in één jaar aflegt, ongeveer 9,46 biljoen kilometer. Het heldere hoofdgedeelte van het sterrenstelsel is ongeveer 130.000 lichtjaar breed, en de zwakke buitenste halo van sterren is ongeveer acht keer zo breed.

Grootte

Een elliptisch sterrenstelsel is een ronde of ovale verzameling sterren met weinig gas en stof en heel weinig structuur. M87 heeft geen schijf en geen scherpe rand. De gloed van M87 vervaagt geleidelijk naar buiten toe, dus de grootte hangt ervan af hoe zwak een gloed nog meetelt.

Astronomen meten een sterrenstelsel vaak tot een vaste mate van zwakte. Op dat niveau geeft de Third Reference Catalogue of Bright Galaxies M87 een breedte van ongeveer 8,3 boogminuten, ongeveer een kwart van de breedte van de volle Maan. Een boogminuut is een zestigste van een graad.

Op de afstand van M87, 55 miljoen lichtjaar, komt een breedte van 8,3 boogminuten overeen met ongeveer 130.000 lichtjaar. Catalogi verschillen over waar de rand precies ligt. Een ervan, HyperLeda, geeft een breedte die ongeveer 10% groter is.

Een studie uit 2009 bracht de zwakste sterren van M87 in kaart met behulp van planetaire nevels, het gloeiende gas dat stervende sterren afstoten. Daaruit bleek dat de halo van sterren van het sterrenstelsel ongeveer een half miljoen lichtjaar van het centrum eindigt. Met de halo meegeteld is M87 ongeveer een miljoen lichtjaar breed.

Groottevergelijkingen

• Het heldere hoofdgedeelte van M87 is ongeveer 1,3 keer zo breed als de ongeveer 100.000 lichtjaar brede schijf van de Melkweg.
• Tot dezelfde zwakte gemeten is M87 ongeveer even breed als de heldere schijf van het Andromedastelsel, een van de eerstvolgende grotere objecten in de verkenner, en ongeveer driekwart zo breed als het Windmolenstelsel.
• Als het heldere hoofdgedeelte van M87 werd verkleind tot de grootte van een basketbal met een diameter van 24 centimeter, zou de schijf van de Melkweg ongeveer 18 centimeter breed zijn.
• Op die schaal zou de zwakke buitenste halo van M87 ongeveer 2 meter breed zijn.

Het zwarte gat in het centrum

Op 10 april 2019 maakte het team van de Event Horizon Telescope de eerste afbeelding van een zwart gat openbaar, het zwarte gat in het centrum van M87. Het team schakelde acht radiotelescopen over de hele wereld samen tot één virtuele telescoop zo breed als de Aarde. De afbeelding toont een heldere ring rond een donker centrum, de schaduw van het zwarte gat.

Het zwarte gat heeft een massa van ongeveer 6,5 miljard keer die van de Zon, ongeveer 1.600 keer de massa van het zwarte gat in het centrum van de Melkweg. Het drijft een jet van deeltjes aan die vanuit het centrum van het sterrenstelsel met bijna de lichtsnelheid naar buiten stroomt. Een groot deel van de radiogloed van Virgo A komt van pluimen snel bewegend gas die de jet naar buiten duwt.

Sterren en sterrenhopen

M87 bevat enkele biljoenen sterren en ongeveer 15.000 bolvormige sterrenhopen, dichte groepen van enkele van de oudste sterren. Ter vergelijking: de Melkweg heeft een paar honderd miljard sterren en ongeveer 150 bolvormige sterrenhopen. Mogelijk heeft M87 een deel van zijn sterrenhopen verzameld door ze weg te trekken bij kleinere sterrenstelsels in de buurt.

M87 is het grootste sterrenstelsel in de Virgocluster, een groep van ongeveer 2.000 sterrenstelsels. De astronoom Charles Messier ontdekte M87 in 1781.

Bronnen

• M87: A Nearby Galaxy Metropolis. NASA Chandra X-ray Center, 2008.
• Astronomers Capture First Image of a Black Hole. European Southern Observatory, 2019.
• Messier 87. NASA Hubble Space Telescope, Hubble's Messier Catalog.
• Galaxy Types. NASA Science.
• Third Reference Catalogue of Bright Galaxies (RC3). de Vaucouleurs et al., Springer, 1991, via CDS VizieR.
• HYPERLEDA. I. Identification and designation of galaxies. Paturel et al., Astronomy & Astrophysics, 2003, via CDS VizieR.
• The edge of the M87 halo and the kinematics of the diffuse light in the Virgo cluster core. Doherty et al., Astronomy & Astrophysics, 2009.
• Caldwell 63. NASA Hubble Space Telescope, Hubble's Caldwell Catalog.
• Guide to our galaxy. European Space Agency.
• Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA, 2019.
• The Carnegie-Chicago Hubble Program. VII. The Distance to M101 via the Optical Tip of the Red Giant Branch Method. Beaton et al., The Astrophysical Journal, 2019.
• A Sub-2% Distance to M31 from Photometrically Homogeneous Near-infrared Cepheid Period-Luminosity Relations Measured with the Hubble Space Telescope. Li et al., The Astrophysical Journal, 2021.
• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Measuring the Universe. International Astronomical Union.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.