Ganymedes is de grootste maan van Jupiter en de grootste maan in het zonnestelsel. De maan is ongeveer 5.260 kilometer breed. Dat getal is de gemiddelde diameter, oftewel de gemiddelde breedte. Ganymedes is breder dan de planeet Mercurius en is de enige bekende maan met een eigen magnetisch veld.

Grootte

Volgens NASA is de gemiddelde straal van Ganymedes 2.631,2 kilometer, waardoor de maan 5.262 kilometer breed is. Het Jet Propulsion Laboratory van NASA geeft dezelfde straal, plus of min 1,7 kilometer.

Ganymedes heeft een dichtheid die iets minder dan twee keer zo groot is als die van water. Wetenschappers denken dat de maan drie hoofdlagen heeft. In het midden zit een kern van metallisch ijzer. Daaromheen ligt een schil van gesteente, en daaromheen een dikke schil die vooral uit ijs bestaat en waarvan de bovenkant het oppervlak is.

Groottevergelijkingen

• Ganymedes is ongeveer anderhalf keer zo breed als de Maan, die 3.475 kilometer breed is.
• De maan Titan van Saturnus, de op een na grootste maan en het eerstvolgende kleinere object in de verkenner, is 5.150 kilometer breed. Dat is slechts ongeveer 2% smaller dan Ganymedes.
• Mars, het eerstvolgende grotere object in de verkenner, is 6.779 kilometer breed. Ganymedes is iets meer dan driekwart zo breed als Mars.
• Ganymedes is ongeveer 8% breder dan Mercurius, die 4.879 kilometer breed is, maar de maan heeft minder dan de helft van de massa van Mercurius.
• Als Jupiter werd verkleind tot de grootte van een basketbal, zou Ganymedes een kraal van ongeveer 9 millimeter breed zijn en op ongeveer 1,8 meter afstand om Jupiter draaien.

Een oceaan onder het ijs

Ganymedes heeft waarschijnlijk een oceaan van zout water onder de ijzige korst. NASA schat dat de oceaan ongeveer 100 kilometer diep is, 10 keer zo diep als de oceanen op Aarde. De oceaan ligt onder een korst van ongeveer 150 kilometer dik, die vooral uit ijs bestaat. De oceaan bevat misschien meer water dan al het water aan het oppervlak van de Aarde.

Het beste bewijs kwam van de Hubble-ruimtetelescoop. Ganymedes heeft aurora's, gloeiende gordels van gas rond de noord- en zuidpool. Doordat het magnetische veld van Jupiter verandert, schommelen de aurora's heen en weer. De mate waarin ze schommelen doet vermoeden dat onder het oppervlak een zoute oceaan ligt.

Een maan met een magnetisch veld

Ganymedes is de enige bekende maan die een eigen magnetisch veld opwekt. Het magnetische veld werd in 1996 ontdekt door het ruimtevaartuig Galileo van NASA. Het veld komt van de kern van metallisch ijzer van Ganymedes en veroorzaakt de aurora's. Omdat Ganymedes dicht bij Jupiter draait, ligt het magnetische veld van Ganymedes binnen dat van Jupiter.

Ontdekking en verkenning

Galileo Galilei ontdekte Ganymedes op 7 januari 1610. Samen met drie andere grote manen van Jupiter die hij vond, was Ganymedes een van de eerste manen waarvan bekend was dat ze om een andere planeet dan de Aarde draaien. Ganymedes draait ongeveer elke 7,2 dagen om Jupiter, op een gemiddelde afstand van ongeveer 1,07 miljoen kilometer.

Het ruimtevaartuig Juno van NASA fotografeerde Ganymedes in juni 2021 van dichtbij. Het ruimtevaartuig Juice van de Europese ruimtevaartorganisatie werd in april 2023 gelanceerd. Anno 2026 staat het gepland om in juli 2031 bij Jupiter aan te komen en zijn missie af te sluiten in een baan om Ganymedes. Het zou het eerste ruimtevaartuig zijn dat om een maan in het buitenste zonnestelsel draait.

Bronnen

• Jovian Satellite Fact Sheet. NASA, 2023.
• Planetary Satellite Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory.
• Ganymede: Facts. NASA, 2025.
• Ganymede. NASA.
• Titan: Facts. NASA, 2025.
• Juice factsheet. European Space Agency.
• Saturnian Satellite Fact Sheet. NASA, 2025.
• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Mars Fact Sheet. NASA, 2025.
• Mercury Fact Sheet. NASA, 2024.
• Jupiter Fact Sheet. NASA, 2024.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.