Leo II is een klein, zwak dwergstelsel dat om de Melkweg draait, op ongeveer 760.000 lichtjaar van de Aarde in het sterrenbeeld Leeuw. Een lichtjaar is de afstand die licht in één jaar aflegt, ongeveer 9,46 biljoen kilometer. De helft van het sterlicht van Leo II komt uit een centraal gebied van ongeveer 1.100 lichtjaar breed. De zwakste sterren in de buitenste delen strekken zich uit over ongeveer 4.100 lichtjaar.

Grootte

Een dwergstelsel heeft geen scherpe rand. De sterren worden schaarser naarmate ze verder van het centrum staan, dus beschrijven astronomen de grootte op meer dan één manier. Eén manier is de halflichtstraal: de afstand tot het centrum waarbinnen de helft van het licht van het sterrenstelsel zit.

Een catalogus van nabije dwergstelsels uit 2012 geeft Leo II een halflichtstraal van 2,6 boogminuten aan de hemel, waarbij een boogminuut een zestigste van een graad is. Op de afstand van Leo II, 233.000 parsec, waarbij een parsec ongeveer 3,26 lichtjaar is, komt dat neer op 176 parsec. De helft van het licht komt dus uit een gebied van ongeveer 350 parsec, oftewel 1.100 lichtjaar, breed. De onzekerheid van deze waarde bedraagt ongeveer een kwart, naar beide kanten.

Een onderzoek uit 2007 telde de sterren van Leo II over een groot gebied op beelden van de Sloan Digital Sky Survey. Het onderzoek paste een standaardmodel toe dat beschrijft hoe het aantal sterren afneemt met de afstand tot het centrum. Het model komt op 632 parsec van het centrum uit op nul, dus het sterrenstelsel is ongeveer 1.260 parsec, oftewel 4.100 lichtjaar, breed. Leo II is bijna rond.

Groottevergelijkingen

• Op dezelfde manier gemeten, namelijk met de straal waarbinnen de helft van het licht zit, is het Canes Venatici I-dwergstelsel ongeveer drie keer zo breed als Leo II. Toch geeft Leo II ongeveer drie keer zoveel licht af.
• De schijf van de Melkweg, ongeveer 100.000 lichtjaar breed, is ongeveer 24 keer zo breed als de volledige uitgestrektheid van Leo II.
• Als de schijf van de Melkweg werd verkleind tot de breedte van een basketbal, zou Leo II een stipje van ongeveer 1 centimeter breed zijn, op ongeveer 1,8 meter afstand.
• Leo II staat ongeveer zevenenhalf keer zo ver van de Aarde als de Melkweg breed is.

Een sterrenstelsel dat door donkere materie bijeen wordt gehouden

Hoe snel de sterren van een sterrenstelsel bewegen, laat zien hoeveel massa ze bijeenhoudt. Een onderzoek uit 2007 mat de snelheden van 171 sterren in Leo II. Hun snelheden wijken doorgaans ongeveer 6,6 kilometer per seconde af van het gemiddelde van het sterrenstelsel, en die spreiding blijft ongeveer gelijk tot aan de rand. Door die snelheden te combineren met de grootte van het sterrenstelsel, vond een ander onderzoek uit 2007 dat Leo II ongeveer 100 keer zoveel massa bevat als de Zon, in verhouding tot het licht dat het afgeeft.

Het grootste deel van die massa moet wel donkere materie zijn, die geen licht afgeeft en alleen door haar zwaartekracht te ontdekken is. Zoals verwacht bij een sterrenstelsel dat zo ver weg staat, vond hetzelfde onderzoek geen teken dat de zwaartekracht van de Melkweg Leo II vervormt.

Sterren en geschiedenis

Leo II werd in 1950 ontdekt. Het is een dwergsferoïdaal sterrenstelsel: een klein, afgerond sterrenstelsel waarvan de sterren zo ijl verspreid staan dat het zeer zwak lijkt. Het grootste deel van de sterren is ongeveer 8–9 miljard jaar geleden ontstaan.

Een onderzoek uit 2007 met de Subaru-telescoop vond dat de stervorming zich daarna langzaam van buiten naar het centrum terugtrok. Ongeveer 4 miljard jaar geleden was de stervorming bijna tot stilstand gekomen, behalve precies in het centrum, waar later een klein aantal jongere sterren ontstonden.

Bronnen

• The observed properties of dwarf galaxies in and around the Local Group. McConnachie, The Astronomical Journal, 2012.
• A Wide-Field View of Leo II – A Structural Analysis Using the SDSS. Coleman et al., The Astronomical Journal, 2007.
• Wide-field Survey around Local Group Dwarf Spheroidal Galaxy Leo II: Spatial Distribution of Stellar Content. Komiyama et al., The Astronomical Journal, 2007.
• Measuring the Universe. International Astronomical Union.
• Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA, 2019.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.