Callisto, Jüpiter’in ikinci büyük uydusudur ve yaklaşık 4.820 kilometre çapındadır. Bu değer Callisto’nun ortalama çapıdır ve Merkür gezegeninin genişliğiyle neredeyse aynıdır. Callisto’nun yüzeyi kraterlerle kaplıdır ve NASA bu yüzeyi Güneş Sistemi’ndeki en yoğun kraterli yüzey olarak tanımlıyor.

Boyut

NASA, Callisto’nun ortalama yarıçapını 2.410,3 kilometre olarak veriyor; dolayısıyla ortalama çapı yaklaşık 4.820 kilometredir. Ortalama çap, aynı hacme sahip kusursuz bir kürenin genişliğidir. NASA ayrıca Callisto’nun ekvator çevresini yaklaşık 15.144 kilometre olarak veriyor; bu değer de aynı genişliğe karşılık gelir.

NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı aynı yarıçapı, 1,5 kilometre hata payıyla bilinen bir değer olarak listeliyor. Güneş Sistemi’nde Callisto’dan büyük yalnızca iki uydu vardır: Jüpiter’in uydusu Ganymede ile Satürn’ün uydusu Titan.

Boyut karşılaştırmaları

• Merkür, Callisto’dan yalnızca yaklaşık yüzde 1 daha geniştir, ama kütlesi Callisto’nun yaklaşık üç katıdır.
• Callisto, Ay’ın yaklaşık 1,4 katı genişliğindedir.
• Jüpiter’in en büyük uydusu Ganymede, Callisto’dan yaklaşık yüzde 9 daha geniştir.
• Callisto’nun genişliği, Dünya’nın genişliğinin beşte ikisinden biraz azdır.
• Jüpiter bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Callisto yaklaşık 8 milimetre genişliğinde bir boncuk olurdu ve topun merkezinden yaklaşık 3,2 metre uzaklıkta dolanırdı.

Eski, kraterli bir yüzey

Callisto’nun buzlu, kayalık yüzeyi yaklaşık 4 milyar yıllıktır ve birçok biçim ve büyüklükte kraterlerle kaplıdır. Kraterler hâlâ görülebiliyor; bu yüzden bilim insanları Callisto’da jeolojik etkinliğin az olduğunu düşünüyor. Callisto’da kraterleri aşındıracak etkin yanardağlar ya da kayan levhalar yoktur. Yüzey boyunca görülen parlak lekelerin, su buzuyla kaplı krater tepeleri olduğu düşünülüyor.

Olası gizli bir okyanus

NASA’nın Galileo uzay aracından 1990’larda gelen veriler, Callisto’nun yüzeyinin yaklaşık 250 kilometre altında tuzlu bir okyanus olabileceğini düşündürüyor. Sonraki araştırmalar ise okyanusun ilk düşünülenden daha derinde olabileceğini ya da hiç bulunmayabileceğini düşündürüyor. Okyanus varsa ve kayaya değiyorsa, yaşamın gereksinim duyduğu koşullardan bazılarını sağlayabilir.

Avrupa Uzay Ajansı’nın 2023’te fırlatılan Juice uzay aracının Temmuz 2031’de Jüpiter’e ulaşması bekleniyor. Araç, Callisto’nun, Europa’nın ve Ganymede’nin yakınından geçecek; bu üç uydunun buzlu kabuklarını ve altında bulunabilecek okyanusları inceleyecek.

Kaynaklar

• Jovian Satellite Fact Sheet. NASA, 2023.
• Planetary Satellite Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory.
• Callisto: Facts. NASA.
• Juice factsheet. European Space Agency.
• Mercury Fact Sheet. NASA, 2024.
• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Jupiter Fact Sheet. NASA, 2024.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.