Europa, Jüpiter’in dört büyük uydusundan biridir ve çapı yaklaşık 3.120 kilometredir. Bu, onun ortalama çapıdır ve Ay’ın genişliğinden biraz daha küçüktür. Europa buzdan bir kabukla kaplıdır ve bilim insanları bu kabuğun altında tuzlu bir okyanus bulunduğunu düşünüyor.

Boyut

NASA, Europa’nın ortalama yarıçapını 1.560,8 kilometre olarak veriyor. Ortalama yarıçap, hacmi Europa’nınkiyle aynı olan mükemmel bir kürenin yarıçapıdır. Bunu ikiyle çarpınca yaklaşık 3.120 kilometrelik bir ortalama çap çıkar. NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı da aynı yarıçapı veriyor; bu değer 0,3 kilometre hata payıyla biliniyor.

Europa, Galileo Galilei’nin 1610’da Jüpiter’in çevresinde keşfettiği dört uydunun en küçüğüdür; bu uydulara şimdi Galile uyduları denir. Öbür üçü, Io, Ganymede ve Kallisto, Europa’dan daha geniştir.

Boyut karşılaştırmaları

• Europa, çapı 3.475 kilometre olan Ay’ın yaklaşık onda dokuzu kadar geniştir.
• Jüpiter’e daha yakın sıradaki büyük uydu olan Io’nun çapı yaklaşık 3.640 kilometredir; Europa’dan yaklaşık yüzde 17 daha geniştir.
• Europa, Dünya’nın yaklaşık dörtte biri kadar geniştir ve Dünya’nın hacmi Europa’nınkinin yaklaşık 68 katıdır.
• Jüpiter, bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Europa yaklaşık 5 milimetre genişliğinde bir boncuk olurdu ve topun merkezinden yaklaşık 1,2 metre uzaklıkta dolanırdı.
• Uç uca dizilen yaklaşık 74 maraton, Europa’nın bir yanından öbür yanına uzanırdı.

Buzun altında bir okyanus

Bilim insanları Europa’nın buz kabuğunun 15–25 kilometre kalınlığında olduğunu, altında ise 60–150 kilometre derinliğinde bir okyanus bulunduğunu düşünüyor. Europa, Dünya’nın yalnızca dörtte biri kadar geniştir; ama okyanusunda Dünya’nın tüm okyanuslarının yaklaşık iki katı su bulunuyor olabilir.

Okyanusa dair en iyi kanıt, 1995’ten 2003’e kadar Jüpiter’i ve uydularını inceleyen NASA’nın Galileo uzay aracından geldi. Galileo, Europa’nın Jüpiter’in manyetik alanını derin bir tuzlu su tabakasına işaret edecek biçimde bozduğunu buldu. Bunu doğrulamak için hâlâ gelecekte bir görev gerekiyor.

Genç, çatlak bir yüzey

Europa’da çok az krater var; bu yüzden yüzeyi genç. Sayılan kraterlere göre yüzeyin yaşı, hangi sayımın kullanıldığına bağlı olarak en fazla 40 ile 90 milyon yıldır. Kırmızımsı kahverengi çatlaklar buzu çapraz çapraz kesiyor; bazıları binlerce kilometre uzanıyor. Yüzeyi buz olduğu için Europa, Ay’ın 5,5 katı kadar Güneş ışığı yansıtır.

Çatlakların büyük olasılıkla nedeni gelgitlerdir. Io, Europa ve Ganymede düzenli bir ritimle birbirini çeker: Ganymede bir tur attığında Europa iki, Io dört tur atar. Bu çekimler Europa’nın yörüngesini hafifçe gerilmiş tutar; bu yüzden Jüpiter’in ona uyguladığı çekim sürekli değişir. Değişen çekim uyduyu gerer ve gevşetir; bu da büyük olasılıkla buzu çatlatır.

Europa’ya yolculuk

NASA’nın Europa Clipper uzay aracı 14 Ekim 2024’te fırlatıldı ve Nisan 2030’da Jüpiter’e ulaşması planlanıyor. Jüpiter’in yörüngesinde dönecek ve Europa’nın yakınından 49 kez geçecek. Asıl amacı, buzun altında yaşamı destekleyebilecek yerler olup olmadığını öğrenmek.

Kaynaklar

• Jovian Satellite Fact Sheet. NASA, 2023.
• Planetary Satellite Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory.
• Europa: Facts. NASA.
• Io: Facts. NASA.
• Europa Clipper. NASA.
• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Jupiter Fact Sheet. NASA, 2024.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.
• Marathon. World Athletics.