Supergromada w Pannie, nazywana też Supergromadą Lokalną, to ogromne, spłaszczone zgrupowanie grup i gromad galaktyk, którego centrum stanowi Gromada w Pannie. Grupa Lokalna, do której należy Droga Mleczna, leży blisko jednego z brzegów supergromady. Supergromada ma mniej więcej 100 milionów lat świetlnych średnicy. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów.

Rozmiar

Supergromada nie ma wyraźnej granicy, a nawet samo słowo „supergromada” nie ma precyzyjnej definicji, więc każdy podawany rozmiar jest przybliżony. NASA podaje dla Supergromady Lokalnej średnicę mniej więcej 100 milionów lat świetlnych. NASA podaje też, że masa supergromady jest około 10¹⁵ razy większa od masy Słońca, a liczba ta to jedynka z 15 zerami.

Ta szerokość pasuje do układu supergromady. Gromada w Pannie w jej środku jest oddalona od Ziemi o około 54 milionów lat świetlnych, a Grupa Lokalna leży blisko jednego z brzegów. Supergromada, której środek leży w Gromadzie w Pannie i która sięga aż do Grupy Lokalnej, ma więc średnicę równą mniej więcej dwukrotności tej odległości.

Supergromada jest też płaska. W 1982 roku astronom R. Brent Tully stwierdził, że około 60% jej jasnych galaktyk leży w cienkim dysku, a reszta w niewielkiej liczbie chmur poza dyskiem. Dysk jest mniej więcej sześciokrotnie dłuższy niż gruby, a w większości przestrzeni nad nim i pod nim prawie nie ma jasnych galaktyk.

Porównania rozmiarów

• Około 1000 Dróg Mlecznych ułożonych obok siebie, każda o średnicy około 100 000 lat świetlnych, zmieściłoby się na szerokości supergromady.
• Główna część Gromady w Pannie, położonej w środku supergromady, ma około 11 milionów lat świetlnych średnicy, więc około dziewięciu takich części zajęłoby całą szerokość supergromady.
• Supergromada Laniakea, w skład której wchodzi Supergromada w Pannie, ma około 520 milionów lat świetlnych średnicy, czyli jest od niej mniej więcej pięć razy szersza, i ma około 100 razy większą masę.
• Gdyby Drogę Mleczną zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, supergromada miałaby około 240 metrów szerokości. Gromada w Pannie leżałaby mniej więcej pośrodku, w odległości około 130 metrów od piłki.

Jak ją odkryto

Od czasu gdy William i John Herschel stworzyli pierwsze duże katalogi mgławic, astronomowie wiedzą, że słabe, rozmyte obiekty gromadzą się w szerokim pasie północnego nieba wokół gwiazdozbioru Panny. Wiele z tych obiektów okazało się galaktykami. W latach 50. XX wieku astronom de Vaucouleurs dowodził, że ten pas jest rzeczywistą strukturą w przestrzeni, a nie przypadkowym układem widocznym na niebie. Strukturę tę nazwał najpierw „Supergalaktyką”, a później zmienił nazwę na Supergromada Lokalna.

Astronomowie przez dziesięciolecia spierali się, czy ta struktura jest rzeczywista. Przeglądy prędkości, z jakimi tysiące pobliskich galaktyk oddalają się od Ziemi, rozstrzygnęły tę kwestię na początku lat 80. XX wieku. Prędkości pozwalają odczytać przybliżoną odległość każdej galaktyki. Pokazały one, że galaktyki rzeczywiście leżą w spłaszczonej strukturze.

Część Laniakei

W 2014 roku Tully wraz z trzema współpracownikami sporządził mapę ruchów galaktyk po odjęciu rozszerzania się Wszechświata. Supergromadę zdefiniowali jako obszar, wewnątrz którego galaktyki płyną w to samo miejsce. Według tej definicji domem Drogi Mlecznej jest Supergromada Laniakea, której nazwa w języku hawajskim oznacza „ogromne niebo”. Laniakea obejmuje Supergromadę Lokalną tak, jak ją zdefiniowano wcześniej, a galaktyki Laniakei płyną w stronę obszaru w pobliżu gromad w Węgielnicy i w Centaurze, nazywanego Wielkim Atraktorem.

Źródła

• Cosmic Distance Scale: The Local Supercluster. NASA Goddard Space Flight Center, Imagine the Universe, 2020.
• The Local Supercluster. Tully, The Astrophysical Journal, 1982.
• Constrained Simulations of the Real Universe: the Local Supercluster. Klypin et al., The Astrophysical Journal, 2003.
• The Laniakea supercluster of galaxies. Tully et al., Nature, 2014.
• Laniakea: Our Home Supercluster of Galaxies. NASA, Astronomy Picture of the Day, 2014.
• The ACS Virgo Cluster Survey. XIII. SBF Distance Catalog and the Three-Dimensional Structure of the Virgo Cluster. Mei et al., The Astrophysical Journal, 2007.
• On structure and kinematics of the Virgo cluster of galaxies. Kashibadze et al., Astronomy & Astrophysics, 2020.
• Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA Science, 2024.
• Measuring the Universe. International Astronomical Union.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.