Saturn V, NASA’nın astronotları Ay’a göndermek için kullandığı roketti. Fırlatma rampasında dikilirken alttan üste 111 metre boyundaydı; bu, yaklaşık 36 katlı bir binanın yüksekliğine denk gelir. Adındaki V, Romen rakamıyla beş demektir.

Boyut

NASA, Saturn V’in yüksekliğini 111 metre olarak veriyor. Roket, üst üste yığılmış üç kademeden oluşuyordu ve en üstte Apollo uzay aracı yer alıyordu. Kademe, roketin kendi motorları ve yakıtı olan bir bölümüdür. Tek başına birinci kademe 42 metre uzunluğundaydı.

Fırlatma için tam yakıt doldurulduğunda Saturn V’in ağırlığı 2,8 milyon kilogramdı. Birinci kademedeki beş motoru yaklaşık 34,5 milyon newton itki üretiyordu; itki, bir roketi yukarı iten kuvvettir. 1973’te fırlatılan son Saturn V yalnızca iki kademeliydi ve mürettebat yerine Skylab uzay istasyonunu taşıdı.

Saturn V, NASA’nın Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde bulunan Araç Montaj Binası’nın içinde dik konumda üst üste monte edildi. Ardından “paletli taşıyıcı” denen dev bir araç, roketi ve fırlatma platformunu yaklaşık 5 kilometre ötedeki rampaya, saatte 1,6 kilometreden daha yavaş bir hızla taşıdı. Roket, platform ve taşıyıcı birlikte yaklaşık 8,2 milyon kilogram ağırlığındaydı.

Boyut karşılaştırmaları

• Saturn V yan yatırılsa, bir Amerikan futbolu sahasından yaklaşık 1 metre daha uzun olurdu; saha, sayı bölgeleri dahil 109,7 metre uzunluğundadır.
• Saturn V, Özgürlük Heykeli’nden yaklaşık 18 metre daha uzundu; heykel yerden meşalesinin ucuna kadar 93 metre yüksekliğindedir.
• Saturn V, 169 metre yüksekliğindeki Washington Anıtı’nın yüksekliğinin yaklaşık üçte ikisi kadardı.
• 1,7 metre boyunda yaklaşık 65 insan birbirinin başına çıksa, roketin ucuna ulaşırdı.

Ay’a uçuşlar

Saturn V’i, Alabama eyaletinin Huntsville kentindeki NASA Marshall Uzay Uçuş Merkezi geliştirdi. İlk Saturn V, 9 Kasım 1967’de Apollo 4 test uçuşunda mürettebatsız olarak fırlatıldı. Astronot taşıyan ilk Saturn V, Apollo 8’i fırlattı; astronotlar Ay’ın yörüngesinde döndü ama Ay’a inmedi.

1969’da bir Saturn V, astronotları Ay’a indiren ilk görev olan Apollo 11’i fırlattı. Saturn V roketleri ayrıca Apollo 12, 14, 15, 16 ve 17’nin iniş görevlerini ve uzay aracındaki bir sorun yüzünden inişi iptal edilen Apollo 13’ü fırlattı. NASA, 1967 ile 1973 arasında 13 Saturn V roketi fırlattı.

Kademeler nasıl çalışıyordu

Her kademe yakıtı bitene kadar motorlarını çalıştırdı, sonra roketten ayrıldı ve bir sonraki kademenin motorları ateşlendi. Birinci kademe roketi yerden yaklaşık 68 kilometre yüksekliğe çıkardı. İkinci kademe onu neredeyse yörüngeye taşıdı. Üçüncü kademe Apollo uzay aracını Dünya’nın yörüngesine yerleştirdi ve ardından Ay’a doğru itti.

İlk iki kademe ayrıldıktan sonra okyanusa düştü. Üçüncü kademe ya uzayda kaldı ya da Ay’a çarptı.

Kaynaklar

• What Was the Saturn V? (Grades 5-8). NASA, 2010.
• 55 Years Ago: Apollo 4, the First Flight of the Saturn V. NASA, 2022.
• First Saturn V Rollout Began an Era of Exploration. NASA, 2012.
• Saturn V First Stage for Apollo 11. NASA, 2022.
• Saturn V in the Vehicle Assembly Building at Kennedy Space Center. NASA, 2020.
• 2026 Official Playing Rules of the National Football League. National Football League, 2026.
• Statue Statistics. National Park Service, 2024.
• Frequently Asked Questions. Washington Monument, National Park Service, 2024.