Kırmızı ışık, insanların görebildiği en uzun dalga boyuna sahip ışık rengidir. Burada gösterilen kırmızı ışık 750 nanometre dalga boyundadır; görünür aralığın uzak ucunda yer alan koyu bir kırmızıdır. Bir nanometre, bir metrenin milyarda biridir.

Dalga boyu

Işık dalga olarak yayılır. Dalga boyu, dalganın bir tepesinden bir sonraki tepesine olan uzaklıktır ve her ışık renginin dalga boyu farklıdır. İnsanların görebildiği en kısa dalga boyu mora, en uzun dalga boyu kırmızıya aittir. Turuncu ışığın dalga boyu yaklaşık 620 nanometre, tipik bir kırmızının dalga boyu ise yaklaşık 680 nanometredir.

Görünür aralığın uçları keskin değildir. NASA aralığı yaklaşık 380–700 nanometre olarak veriyor; yaygın kullanılan bir fizik ders kitabı ise 400–750 nanometre olarak veriyor. Işık ve aydınlatma için standartlar belirleyen Uluslararası Aydınlatma Komisyonu, üst sınırı 760 ile 830 nanometre arasında bir yere koyuyor. Üst sınırın nereye düştüğü, göze ne kadar ışık ulaştığına ve kişiye göre değişir.

750 nanometrede, burada gösterilen kırmızı, ders kitabının verdiği aralığın uzun ucunda yer alır; NASA’nın verdiği aralığın ise ötesinde kalır. Işık saniyede yaklaşık 300.000 kilometre hızla yayılır. Bu yüzden bu kırmızı ışığın yaklaşık 400 trilyon tepesi her saniye herhangi bir noktadan geçer. Bu sayıya ışığın frekansı denir.

Boyut karşılaştırmaları

• Kalınlığı 80–100 mikrometre olan bir insan saçının bir kenarından öbür kenarına bu kırmızı ışığın yaklaşık 110–130 dalga boyu sığar. Bir mikrometre, bir metrenin milyonda biridir.
• Mor ışığın dalga boyu, gökkuşağının öbür ucunda, yaklaşık 400 nanometredir. Bu kırmızı ışığın dalga boyu ise mor ışığınkinin neredeyse iki katı uzunluğundadır.
• Bu kırmızı ışığın bir dalga boyu, bir tenis topunun genişliğine (yaklaşık 6,7 santimetre) uzatılsa, bir insan saçı 7–9 metre kalınlığında olurdu.
• Yaklaşık 0,1 milimetre kalınlığındaki bir kâğıt yaprağı, bu ışığın yaklaşık 130 dalga boyu kalınlığındadır.

Göz kırmızıyı nasıl görür

Renkler, gözdeki koni adı verilen hücrelerle algılanır. İnsanlarda kırmızı, yeşil ve mavi koni denen üç tür vardır; ancak bu adlar, her birinin algıladığı aralığın ortasına tam olarak denk gelmez. Kırmızı koniler yaklaşık 500–700 nanometrelik dalga boylarına, yeşil koniler 450–630 nanometrelik dalga boylarına, mavi koniler ise 400–500 nanometrelik dalga boylarına tepki verir.

750 nanometrelik koyu bir kırmızı, insan gözünün görebildiği aralığın kenarına yakındır. Başka hayvanlar renkleri farklı görür. Primatlar dışındaki memelilerin çoğunda yalnızca iki tür koni bulunur. Örneğin köpekler maviyi ve sarıyı görür ama kırmızıyı yeşilden ayırt edemez.

Gün batımları neden kırmızıdır

Güneş ışığı gökkuşağının bütün renklerini içerir. Güneş ışığı havadan geçerken gaz molekülleri, daha kısa dalgalarla ilerleyen mavi ışığı kırmızı ışıktan daha fazla saçar. Her yönden gelen saçılmış mavi ışık, gökyüzünün mavi görünmesinin nedenidir.

Güneş gökyüzünde alçaktayken ışığı yere ulaşmak için daha fazla havadan geçer. Mavinin daha da büyük bölümü saçılıp gider ve doğrudan geçen ışık çoğunlukla kırmızı ile sarıdır. Havadaki toz ve diğer küçük parçacıklar da mavi ışığı saçar; bu da gün batımını daha da kırmızı gösterebilir.

Kaynaklar

• Visible Light. NASA Science, 2010.
• The Electromagnetic Spectrum. In College Physics 2e. OpenStax, 2022.
• The Electromagnetic Spectrum. In Physics. OpenStax, 2020.
• Visible radiation (term 17-21-003). International Lighting Vocabulary, CIE, 2020.
• Color and Light. Optical Society of America.
• Why Is the Sky Blue?. NASA Space Place.
• Speed of light in vacuum. NIST CODATA.
• Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.
• Rules of Tennis 2026. International Tennis Federation, 2026.