Aldebaran, koyu turuncu renkli bir dev yıldızdır ve Boğa takımyıldızının gözünü oluşturur. Yaklaşık 63 milyon kilometre çapındadır ve Güneş’in çapının yaklaşık 45 katıdır. Bu, görünür yüzeyinin çapıdır.

Boyut

Aldebaran gökyüzünde neredeyse her yıldızdan daha büyük görünür ve 2002 yılına gelindiğinde genişliği, başka hiçbir yıldızınkinden daha sık ölçülmüştü. O yıla ait bir katalog yaklaşık 60 ölçüm listeler. Bunların birçoğu Ay örtülmelerinden gelir: Aldebaran, Ay’ın gökyüzündeki yolu üzerinde yer alır; bu yüzden Ay sık sık onun önünden geçer. Ay’ın kenarının yıldızı örtmesi için geçen süre, yıldızın ne kadar geniş göründüğünü gösterir.

Richichi ve Roccatagliata’nın 2005 tarihli çalışması, yeni örtülme ve girişimölçer ölçümlerini birleştirdi. Çalışma, Aldebaran’ın genişliğinin yay saniyesinin binde 20,58’i olduğunu buldu; yay saniyesi ise bir derecenin 3.600’de biridir. Bu genişlik, yaklaşık 1 kilometre uzaktan görülen bir insan saçının kalınlığı kadardır. Hipparcos uydusu Aldebaran’ın uzaklığını yaklaşık 67 ışık yılı olarak ölçtü; ışık yılı ise ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır ve yaklaşık 9,46 trilyon kilometredir. Bu uzaklıkta, söz konusu genişlik Güneş’in yarıçapının 45,1 katı bir yarıçap verir.

Aldebaran’ın eski ölçümleri daha geniş bir aralığa dağılıyor: Güneş’in yarıçapının yaklaşık 36 ile 46 katı arasında değişiyor ve nedeni bilinmiyor. Yıldızın parlaklığı yüzde 1’den az değişiyor, ama yüzeyinde lekeler olabilir ya da büyüklüğü hafifçe değişiyor olabilir.

Boyut karşılaştırmaları

• Aldebaran, Güneş’in yaklaşık 45 katı, Dünya’nın yaklaşık 4.900 katı genişliğindedir.
• Hacim olarak, içine yaklaşık 92.000 Güneş sığardı.
• Aldebaran Güneş’in yerini alsa, yüzeyi Merkür’ün yörüngesine giden yolun yarısından fazlasına ulaşırdı.
• Aldebaran, Arcturus’un yaklaşık 1,8 katı genişliğindedir; Arcturus da bir başka dev yıldız ve bu sitedeki daha küçük bir komşudur.
• Güneş bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Aldebaran yaklaşık 11 metre çapında bir top olurdu.

Tartışmalı bir gezegen

1990’lı yılların başından beri gökbilimciler, Aldebaran’ın yaklaşık 629 günlük bir döngü içinde Dünya’ya doğru ve Dünya’dan uzağa çok hafifçe hareket ettiğini ölçüyor. 2015 tarihli bir çalışma, bu sallanmaya bir gezegenin yol açtığını öne sürdü. Gezegenin kütlesi Jüpiter’in en az 6,5 katı olurdu ve Aldebaran’ın çevresinde ondan yaklaşık 1,46 astronomik birim uzaklıkta dolanırdı; bir astronomik birim ise Dünya’dan Güneş’e olan ortalama uzaklıktır.

2019 tarihli bir çalışma çok sayıda yeni ölçüm ekledi ve sinyalin zaman içinde sabit olmadığını buldu. Çalışmanın yazarları, verilerinin bir gezegen bulunduğu savını zayıflattığı sonucuna vardı. Bunun yerine, yıldızın içindeki gazın çalkalanmasıyla bağlantılı salınımların bu sallanmaya yol açıyor olabileceğini ileri sürdüler.

Yolda bir uzay aracı

NASA’nın dış gezegenlere yönelik ilk görevi olan Pioneer 10, 1972’de fırlatıldı ve Dünya’ya son sinyalini 2003’te gönderdi. Kabaca Aldebaran yönünde ilerliyor ve yaklaşık iki milyon yıl sonra Aldebaran’ın yanından geçmesi bekleniyor.

Kaynaklar

• Aldebaran's angular diameter: How well do we know it?. Richichi and Roccatagliata, Astronomy & Astrophysics, 2005.
• Long-lived, long-period radial velocity variations in Aldebaran: A planetary companion and stellar activity. Hatzes et al., Astronomy & Astrophysics, 2015.
• Precise radial velocities of giant stars. XII. Evidence against the proposed planet Aldebaran b. Reichert et al., Astronomy & Astrophysics, 2019.
• Pioneer 10. NASA, 2024.
• Measuring the Universe. International Astronomical Union.
• IAU 2015 Resolution B2 on recommended zero points for the absolute and apparent bolometric magnitude scales. International Astronomical Union, 2015.
• Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.
• Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Mercury Fact Sheet. NASA, 2024.
• Fundamental parameters and chemical composition of Arcturus. Ramírez and Allende Prieto, The Astrophysical Journal, 2011.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.