Saturn jest szóstą planetą od Słońca i drugą co do wielkości planetą Układu Słonecznego. Na równiku ma około 120 000 kilometrów szerokości, nie licząc pierścieni. Saturn jest bardziej spłaszczony niż jakakolwiek inna planeta, dlatego jego średnia średnica, czyli szerokość idealnej kuli o takiej samej objętości, jest mniejsza i wynosi 116 464 kilometry.

Rozmiar

Saturn jest gazowym olbrzymem bez stałej powierzchni, więc jego rozmiar mierzy się do pewnego poziomu w atmosferze. Astronomowie przyjmują wysokość, na której ciśnienie wynosi 1 bar, czyli mniej więcej tyle, co ciśnienie powietrza na poziomie morza na Ziemi.

Mierzony w ten sposób, Saturn ma na równiku 120 536 kilometrów szerokości, ale od bieguna do bieguna tylko 108 728 kilometrów. Różnica, 11 808 kilometrów, to prawie szerokość Ziemi. Szerokość na równiku jest znana z dokładnością do około 10 kilometrów.

Pierścienie są znacznie szersze niż planeta, ale o wiele cieńsze. Układ pierścieni sięga do 282 000 kilometrów od Saturna, a główne pierścienie mają zwykle grubość tylko około 10 metrów.

Porównania rozmiarów

• Saturn jest około dziewięciokrotnie szerszy niż Ziemia, a jego objętość jest około 760 razy większa niż objętość Ziemi.
• Jowisz, największa planeta, ma średnio około 140 000 kilometrów średnicy. Saturn ma około pięciu szóstych szerokości Jowisza.
• Uran ma średnio 50 724 kilometry średnicy. Saturn jest od niego około 2,3 raza szerszy.
• Zasięg pierścieni Saturna, 282 000 kilometrów, to prawie trzy czwarte średniej odległości od Ziemi do Księżyca.
• Gdyby Ziemię zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki o średnicy 24 centymetrów, Saturn byłby kulą o średnicy około 2,2 metra.

Mniej gęsty niż woda

Podobnie jak Jowisz, Saturn składa się głównie z wodoru i helu, czyli z tych samych dwóch głównych składników co Słońce. Gęstość mówi, jak ciasno upakowana jest masa w danej przestrzeni. Saturn ma masę 95 razy większą niż Ziemia, ale objętość około 760 razy większą, więc średnio ma tylko około jedną ósmą gęstości Ziemi. Saturn to jedyna planeta, której średnia gęstość jest mniejsza niż gęstość wody.

Pierścienie i księżyce

Pierścienie Saturna składają się z miliardów kawałków lodu i skał. Większość ma rozmiary od ziaren drobnych jak pył do brył wielkości domu, a kilka jest wielkich jak góry. Pierścienie mogą być szczątkami komet, planetoid lub księżyców rozerwanych przez grawitację Saturna.

Główne pierścienie noszą nazwy A, B i C. Przerwa o szerokości 4700 kilometrów, zwana przerwą Cassiniego, oddziela pierścienie A i B. Do marca 2025 roku astronomowie potwierdzili istnienie 274 księżyców wokół Saturna, o wiele więcej niż ma jakakolwiek inna planeta. Jeden z nich, Tytan, ma jeziora ciekłego metanu.

Źródła

• Saturn Fact Sheet. NASA, 2025.
• Saturn: Facts. NASA, 2026.
• Planetary Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory, 2019.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.