Return to Scale View
About

How big is Sedna?

1,000 kilometri!

wiki.history wiki.report
Sedna

Sedna, Güneş’in çevresinde Neptün’ün çok ötesinde, uzun ve basık bir yörüngede dolanan küçük, soğuk bir dünyadır. Çapı yaklaşık 1.000 kilometredir; bu, yaydığı ısıdan yola çıkılarak yapılan bir tahmindir. Bazı gökbilimciler Sedna’ya cüce gezegen diyor, ancak Sedna, 2026 itibarıyla Uluslararası Astronomi Birliği’nin (IAU) tanıdığı beş cüce gezegenden biri değil.

Boyut

Sedna o kadar uzakta ki teleskoplar onu yalnızca bir ışık noktası olarak görür; bu yüzden genişliği doğrudan ölçülemez. Parlaklığı da yeterli değildir: küçük ve parlak bir cisim ile büyük ve koyu bir cisim aynı miktarda güneş ışığını yansıtabilir. Bunun yerine gökbilimciler Sedna’nın yaydığı ısıyı ölçer. Belirli bir sıcaklıktaki büyük bir cisim, küçük bir cisimden çok daha fazla ısı yayar.

2012 tarihli bir çalışmada, Avrupa’nın uzay teleskobu olan Herschel Uzay Gözlemevi’nin ısı ölçümleri kullanıldı. Çalışma, Sedna’nın çapını 995 kilometre, artı eksi 80 kilometre olarak buldu. Sedna beklenenden daha küçük ve daha yansıtıcı çıktı; bu, yüzeyinin bilim insanlarının varsaydığından daha büyük bir bölümünün buzla kaplı olduğunu düşündürüyor. Daha önce Spitzer Uzay Teleskobu, Sedna’nın ısısını hiç saptayamamıştı; bu yalnızca çapının en fazla yaklaşık 1.670 kilometre olabileceğini gösteriyordu.

Boyut karşılaştırmaları

  • Güneş, bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, Sedna 0,17 milimetre çapında ufacık bir nokta olurdu; bu, bir insan saçının kalınlığının yaklaşık iki katıdır.
  • Aynı ölçekte Dünya, basketbol topunun 26 metre uzağında dolanırdı; Sedna ise basketbol topuna yaklaşık 2 kilometreden daha yakın gelmezdi ve en uzakta yaklaşık 24 kilometreye kadar açılırdı.
  • Quaoar, bu sitedeki bir sonraki daha büyük nesnelerden biridir ve Neptün’ün ötesindeki bir başka buzlu dünyadır; yaklaşık 1.090 kilometre çapındadır, yani Sedna’dan biraz daha büyüktür.
  • Plüton, Sedna’dan yaklaşık 2,4 kat daha geniştir.

Uzun, soğuk bir yörünge

Dış Güneş Sistemi’ndeki uzaklıklar astronomik birim (AB) cinsinden ölçülür. Bir AB, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklıktır ve yaklaşık 150 milyon kilometredir. Sedna, Güneş’e yaklaşık 76 AB’den, yani 11 milyar kilometreden daha yakın gelmez. En uzak noktasında Güneş’ten yaklaşık 937 AB uzaktadır; bu, en yakın olduğu uzaklığın 12 katından fazladır. Güneş’in çevresinde bir tur atması 10.000 yıldan uzun sürer.

Sedna, Güneş’e en yakın konumuna bir sonraki kez 2075 civarında ulaşacak. O zaman bile yüzeyindeki sıcaklığın yalnızca yaklaşık −243 santigrat derece olması bekleniyor. En uzak noktasının yakınında sıcaklık yaklaşık −264 santigrat dereceye düşer; bu, olabilecek en düşük sıcaklık olan mutlak sıfırın 10 dereceden daha az üzerindedir. Bu kadar düşük sıcaklıklarda yüzeyde birçok buz türü varlığını sürdürebilir.

James Webb Uzay Teleskobu, Sedna’nın yüzeyinde karbon ve hidrojenden oluşan bir bileşik olan donmuş etanı buldu; ayrıca başka hidrokarbonlar ve su buzu da buldu. Sedna’nın yüzeyi aynı zamanda belirgin biçimde kırmızıdır; bu rengin büyük olasılıkla karmaşık karbon bileşiklerinden geldiği düşünülür.

Keşif ve bir bilmece

Mike Brown, Chad Trujillo ve David Rabinowitz, Sedna’yı 14 Kasım 2003’te Kaliforniya’daki Palomar Gözlemevi’nde Samuel Oschin Teleskobu ile buldu. Sedna o sırada Güneş’ten yaklaşık 90 AB uzaktaydı ve Güneş Sistemi’nde o güne kadar görülmüş en uzak cisimdi. Sedna çok soğuk olduğu için ekip ona, tüm deniz canlılarının kendisinden yaratıldığı İnuit deniz tanrıçası Sedna’nın adını verdi.

Sedna’nın yörüngesini açıklamak zordur. Güneş’e en çok yaklaştığı nokta bile o kadar uzaktadır ki bilinen hiçbir gezegen onu oraya fırlatmış olamaz. Sedna’yı keşfedenler üç olası neden öne sürdü: henüz keşfedilmemiş bir gezegen, Güneş’in yanından bir zamanlar alışılmadık ölçüde yakın geçen bir yıldız ya da Güneş’in başka yıldızlardan oluşan bir kümede doğmuş olması.

Kaynaklar

Scala Universului > Sedna

wiki.discussion.title