Księżyc jest jedynym naturalnym satelitą Ziemi i ma około 3475 kilometrów średnicy. Jest to jego średnia średnica, nieco ponad ćwierć szerokości Ziemi. To piąty co do wielkości księżyc w Układzie Słonecznym.

Rozmiar

NASA podaje średni promień Księżyca jako 1737,4 kilometra, z czego wynika średnia średnica około 3475 kilometrów. Księżyc ma niemal kulisty kształt. Jego promień na równiku, 1738,1 kilometra, jest tylko o około 2 kilometry większy niż promień na biegunach.

Powierzchnia nie jest jednak gładka. Różnica wysokości między jej najwyższym i najniższym punktem wynosi około 13 kilometrów. Pod powierzchnią skorupa ma około 40 kilometrów grubości po stronie zwróconej ku Ziemi, a po odwrotnej stronie Księżyca do około 60 kilometrów.

Porównania rozmiarów

• Gdyby Ziemię zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, Księżyc miałby mniej więcej rozmiar piłki tenisowej i krążyłby w odległości około 7 metrów.
• Średnia odległość Księżyca od Ziemi wynosi 384 400 kilometrów, a około 30 Ziem ułożonych obok siebie zmieściłoby się na tej odległości.
• Objętość Ziemi jest około 49 razy większa niż objętość Księżyca.
• Księżyc Jowisza Io jest o około 5% szerszy od Księżyca, a Europa ma około dziewięciu dziesiątych szerokości Księżyca.
• Około 82 maratonów ułożonych jeden za drugim miałoby długość równą średnicy Księżyca.

Dlaczego Księżyc może zasłonić Słońce

Słońce jest około 400 razy szersze niż Księżyc. Jest też mniej więcej 400 razy dalej od Ziemi niż Księżyc, więc na ziemskim niebie oba te ciała wyglądają na niemal tak samo duże. Dlatego podczas całkowitego zaćmienia Słońca Księżyc może niemal dokładnie je zasłonić.

Ta zgodność nie jest dokładna. Odległość Księżyca od Ziemi zmienia się w trakcie jego obiegu między około 357 000 a 407 000 kilometrów. Gdy Księżyc jest daleko od Ziemi, wygląda na zbyt mały, by zasłonić całe Słońce, i wokół Księżyca widać pierścień światła słonecznego. Takie zjawisko nazywa się zaćmieniem obrączkowym.

Księżyc powoli oddala się też od Ziemi, o około 3,8 centymetra na rok. Za ponad 600 milionów lat zawsze będzie wyglądał na zbyt mały, by zasłonić całe Słońce.

Jak powstał Księżyc

Naukowcy uważają, że Księżyc powstał po tym, jak ciało mniej więcej wielkości Marsa uderzyło w Ziemię kilka miliardów lat temu. Szczątki obu ciał zebrały się na orbicie i połączyły się w Księżyc. Młody Księżyc był początkowo roztopiony. W ciągu około 100 milionów lat większość tego globalnego „oceanu magmy” zastygła, a lżejsze skały wypłynęły ku górze i utworzyły skorupę.

W 2026 roku Księżyc jest jedynym światem poza Ziemią, który odwiedzili ludzie. Astronauci z programu Apollo przywieźli 382 kilogramy skał i gruntu księżycowego. Naukowcy nadal badają ten materiał.

Źródła

• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Planetary Satellite Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory.
• Moon Facts. NASA.
• Eclipses. NASA.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Jovian Satellite Fact Sheet. NASA, 2023.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.
• Rules of Tennis 2026. International Tennis Federation, 2026.
• Marathon. World Athletics.