Neptun jest ósmą i najdalszą od Słońca planetą i ma średnio 49 244 kilometry średnicy. Ta wartość to jego średnia średnica, czyli szerokość idealnej kuli o tej samej objętości co Neptun. Neptun jest lodowym olbrzymem: większość jego masy stanowi gorący, gęsty płyn z wody, metanu i amoniaku wokół niewielkiego skalistego jądra.

Rozmiar

Neptun nie ma stałej powierzchni, dlatego jego rozmiar mierzy się do określonego poziomu w atmosferze. Astronomowie przyjmują wysokość, na której ciśnienie wynosi 1 bar, czyli mniej więcej tyle samo co ciśnienie powietrza na poziomie morza na Ziemi.

Mierzony w ten sposób Neptun ma na równiku 49 528 kilometrów szerokości, a od bieguna do bieguna 48 682 kilometry, więc jest lekko spłaszczony. Jego rozmiar jest znany mniej dokładnie niż rozmiar jakiejkolwiek innej planety: średnia średnica jest niepewna o około 40 kilometrów. Tylko jedna sonda NASA, Voyager 2, odwiedziła Neptuna. Przeleciała obok niego 25 sierpnia 1989 roku.

Porównania rozmiarów

• Neptun jest prawie cztery razy szerszy niż Ziemia, a jego objętość jest około 58 razy większa niż objętość Ziemi.
• Uran ma średnio 50 724 kilometry średnicy, czyli jest szerszy od Neptuna o około 1480 kilometrów. Mimo to Neptun ma o około 18% więcej masy.
• Gdyby Ziemię zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki o średnicy 24 centymetrów, Neptun byłby kulą o średnicy około 93 centymetrów. W tej samej skali Słońce miałoby 26 metrów szerokości, a Neptun krążyłby wokół Słońca w odległości około 85 kilometrów.
• W 1989 roku Voyager 2 zaobserwował na Neptunie burzę, Wielką Ciemną Plamę, na tyle dużą, że zmieściłaby się w niej cała Ziemia. Ta burza od tego czasu zniknęła.

Odkryty dzięki matematyce

Neptun był pierwszą planetą znalezioną dzięki obliczeniom, a nie przez przeszukiwanie nieba. Uran nie poruszał się dokładnie tak, jak oczekiwali astronomowie, a francuski matematyk Urbain Joseph Le Verrier obliczył, gdzie powinna znajdować się nieznana planeta, która go przyciąga. Johann Gottfried Galle z Obserwatorium Berlińskiego znalazł Neptuna już pierwszej nocy poszukiwań, 23 września 1846 roku.

Neptun był widziany już wcześniej, ale nie rozpoznano go. Galileusz zapisał go jako gwiazdę w 1612 i 1613 roku.

Zimny i wietrzny świat

Neptun krąży wokół Słońca w średniej odległości około 4,5 miliarda kilometrów, czyli 30 razy dalej niż Ziemia, a jeden obieg trwa około 165 lat ziemskich. Światło słoneczne na Ziemi jest mniej więcej 900 razy jaśniejsze niż na Neptunie. Na poziomie 1 bara temperatura wynosi około −201 °C.

Neptun jest jedyną planetą, której nie można zobaczyć gołym okiem. Jest też planetą z najsilniejszymi wiatrami: wiatry niosą chmury zamrożonego metanu z prędkością ponad 2000 kilometrów na godzinę.

Źródła

• Neptune Fact Sheet. NASA, 2024.
• Neptune: Facts. NASA, 2025.
• Planetary Physical Parameters. NASA Jet Propulsion Laboratory, 2019.
• Voyager 2. NASA, 2026.
• Uranus Fact Sheet. NASA, 2024.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.