Ziemia jest średnio około 150 milionów kilometrów od Słońca. Odległość ta nieco się zmienia w ciągu roku, ponieważ orbita Ziemi nie jest idealnym okręgiem. Średnia jest tak przydatna, że astronomowie uczynili z niej jednostkę długości, jednostkę astronomiczną, obecnie zdefiniowaną jako dokładnie 149 597 870 700 metrów.

Odległość

Ziemia okrąża Słońce po elipsie, czyli lekko rozciągniętym okręgu. Najbliżej Słońca, w odległości około 147,1 miliona kilometrów, jest na początku stycznia. Najdalej, w odległości około 152,1 miliona kilometrów, jest na początku lipca. W 2026 roku te daty to 3 stycznia i 6 lipca.

Różnica wynosi około 5 milionów kilometrów, czyli około 3%. To za mało, by powodować pory roku. Wynikają one z nachylenia osi Ziemi wynoszącego 23,4 stopnia, dlatego na półkuli północnej jest zima, gdy Ziemia jest najbliżej Słońca.

Przy średniej odległości światło słoneczne potrzebuje około 8 minut i 19 sekund, by dotrzeć do Ziemi. Słońce widoczne na niebie to Słońce takie, jakie było około 8 minut wcześniej.

Porównania rozmiarów

• Około 11 700 Ziem ułożonych obok siebie zmieściłoby się na tej odległości.
• Jest to około 389 razy tyle co średnia odległość od Ziemi do Księżyca, wystarczająco daleko, by przebyć drogę na Księżyc i z powrotem około 195 razy.
• Rigel, niebieski nadolbrzym i kolejny mniejszy obiekt w eksploratorze, ma około 110 milionów kilometrów średnicy, czyli około trzech czwartych tej odległości.
• Gdyby Słońce zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, Ziemia byłaby koralikiem o średnicy około 2 milimetrów, krążącym w odległości około 26 metrów.
• Samochód jadący bez przerwy z prędkością 100 kilometrów na godzinę potrzebowałby około 170 lat, by pokonać tę odległość.

Jak zmierzono odległość

Dawniej astronomowie znali względne odległości planet znacznie lepiej niż ich rzeczywiste odległości. W 1716 roku Edmond Halley opisał, jak zmierzyć odległość do Słońca za pomocą tranzytu Wenus, czyli przejścia, w którym, patrząc z Ziemi, widać Wenus na tle tarczy Słońca. Obserwatorzy z bardzo odległych od siebie miejsc mieliby dokładnie zmierzyć czas trwania tranzytu, a połączenie ich pomiarów ujawniłoby tę odległość.

Wyprawy obserwowały tranzyty z lat 1761 i 1769 z takich miejsc jak Republika Południowej Afryki, Syberia, Norwegia i Tahiti. Obserwacje te dały astronomom pierwszą dobrą wartość odległości do Słońca. W 1771 roku francuski astronom Lalande połączył wyniki i otrzymał odległość około 153 milionów kilometrów, o około 2% większą niż współczesna wartość.

Jednostka długości

Astronomowie mierzą odległości w Układzie Słonecznym w jednostkach astronomicznych. Do 2012 roku jednostkę definiowano za pomocą grawitacji Słońca, tak aby odległości planet można było podawać dokładnie jako stosunki, nawet gdy ich prawdziwe odległości były niepewne.

Współczesne pomiary są na tyle dokładne, że nie jest to już potrzebne. W 2012 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna, międzynarodowa organizacja zawodowych astronomów, ustaliła jednostkę astronomiczną na dokładnie 149 597 870 700 metrów. Wybrała tę wartość tak, by była bliska odległości od Ziemi do Słońca. Symbolem jednostki jest au.

Źródła

• Resolution B2 on the re-definition of the astronomical unit of length. International Astronomical Union, 2012.
• Measuring the Universe. International Astronomical Union.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
• Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
• The Seasons and the Earth's Orbit. U.S. Naval Observatory.
• Earth's Seasons: Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2026. U.S. Naval Observatory, 2026.
• Speed of light in vacuum. NIST CODATA, 2022.
• Planetary Transits Across the Sun. NASA Goddard Space Flight Center.
• How Far to the Sun? The Venus Transits of 1761 & 1769. Richard Pogge, Ohio State University, 2011.
• Asteroseismology of the Nearby SN-II Progenitor: Rigel. Part I. Moravveji et al., The Astrophysical Journal, 2012.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.