Aldebaran jest gwiazdą olbrzymem o głęboko pomarańczowej barwie i tworzy oko gwiazdozbioru Byka. Ma około 63 milionów kilometrów średnicy, czyli około 45 razy więcej niż szerokość Słońca. Chodzi o szerokość widocznej powierzchni Aldebarana.

Rozmiar

Aldebaran wydaje się na niebie większy niż prawie każda inna gwiazda, a do 2002 roku jego szerokość mierzono częściej niż szerokość jakiejkolwiek innej gwiazdy. Katalog z tego roku zawiera około 60 pomiarów. Wiele z nich pochodzi z zakryć gwiazdy przez Księżyc: Aldebaran leży na drodze Księżyca po niebie, więc Księżyc często przechodzi przed nim. Czas, w jakim brzeg Księżyca zasłania gwiazdę, pokazuje, jak szeroka się wydaje.

W badaniu z 2005 roku Richichi i Roccatagliata połączyli nowe pomiary zakryć i pomiary interferometryczne. Z badania wynika, że Aldebaran ma 20,58 tysięcznej sekundy kątowej szerokości, przy czym sekunda kątowa to 1/3600 stopnia. To mniej więcej szerokość ludzkiego włosa widzianego z odległości 1 kilometra. Satelita Hipparcos zmierzył odległość do Aldebarana, która wynosi około 67 lat świetlnych. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów. Przy takiej odległości ta szerokość daje promień równy 45,1 promienia Słońca.

Starsze pomiary Aldebarana są bardziej rozrzucone, od około 36 do 46 promieni Słońca, a przyczyna nie jest znana. Jasność gwiazdy zmienia się o mniej niż 1%, ale sama gwiazda może mieć plamy na powierzchni albo nieco zmieniać rozmiar.

Porównania rozmiarów

• Aldebaran jest około 45 razy szerszy niż Słońce i około 4900 razy szerszy niż Ziemia.
• Pod względem objętości zmieściłoby się w nim około 92 000 Słońc.
• Gdyby Aldebaran zajął miejsce Słońca, jego powierzchnia sięgnęłaby ponad połowy drogi do orbity Merkurego.
• Aldebaran jest około 1,8 raza szerszy niż Arktur, inna gwiazda olbrzym i mniejszy sąsiad w eksploratorze.
• Gdyby Słońce zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, Aldebaran byłby kulą o średnicy około 11 metrów.

Sporna planeta

Od początku lat 90. XX wieku astronomowie mierzą, jak Aldebaran bardzo nieznacznie zbliża się do Ziemi i oddala od niej w cyklu trwającym około 629 dni. W badaniu z 2015 roku zaproponowano, że to kołysanie powoduje planeta. Miałaby masę co najmniej 6,5 raza większą niż masa Jowisza i krążyłaby w odległości około 1,46 jednostki astronomicznej od Aldebarana, przy czym jednostka astronomiczna to średnia odległość Ziemi od Słońca.

W badaniu z 2019 roku dodano wiele nowych pomiarów i stwierdzono, że sygnał nie był stały w czasie. Autorzy badania doszli do wniosku, że ich dane osłabiają argumenty za istnieniem planety. Sugerowali, że kołysanie mogą zamiast tego powodować oscylacje związane z mieszaniem się gazu wewnątrz gwiazdy.

Sonda w drodze

Pioneer 10, pierwsza misja NASA do planet zewnętrznych, wystartowała w 1972 roku, a w 2003 roku wysłała na Ziemię ostatni sygnał. Sonda leci mniej więcej w kierunku Aldebarana i według przewidywań minie go za około dwóch milionów lat.

Źródła

• Aldebaran's angular diameter: How well do we know it?. Richichi and Roccatagliata, Astronomy & Astrophysics, 2005.
• Long-lived, long-period radial velocity variations in Aldebaran: A planetary companion and stellar activity. Hatzes et al., Astronomy & Astrophysics, 2015.
• Precise radial velocities of giant stars. XII. Evidence against the proposed planet Aldebaran b. Reichert et al., Astronomy & Astrophysics, 2019.
• Pioneer 10. NASA, 2024.
• Measuring the Universe. International Astronomical Union.
• IAU 2015 Resolution B2 on recommended zero points for the absolute and apparent bolometric magnitude scales. International Astronomical Union, 2015.
• Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.
• Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
• Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
• Mercury Fact Sheet. NASA, 2024.
• Fundamental parameters and chemical composition of Arcturus. Ramírez and Allende Prieto, The Astrophysical Journal, 2011.
• Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.