Return to Scale View
About

How big is Quaoar?

1,100 kilomeetrit!

wiki.history wiki.report
Quaoar

Quaoar, Neptün’ün ötesindeki küçük, buzlu cisimlerin bölgesi olan Kuiper Kuşağı’nda yer alan buzlu bir dünyadır. Ortalama çapı yaklaşık 1.090 kilometredir; bu, Plüton’un genişliğinin yarısından biraz azdır. Quaoar’ın Weywot adlı bir uydusu ve halkaların normalde varlığını sürdürmesi beklenen uzaklıktan çok daha dışta yer alan iki halkası vardır.

Boyut

Quaoar’ın boyutu, uzak yıldızların önünden geçişi izlenerek ölçülür; bu olaya yıldız örtülmesi denir. Bir yıldızın söndüğünü gören her gözlemci, Quaoar’ın gölgesini kesen bir doğru, yani bir kiriş kaydeder. Farklı yerlerden alınan çok sayıda kiriş, Quaoar’ın dış hatlarını çizer.

Hakem değerlendirmesinden önce yayımlanan 2026 tarihli bir çalışma 37 örtülmeyi birleştirdi ve Quaoar’ın hafifçe basık olduğunu buldu. Ekvatorunda yaklaşık 1.132 kilometre, kutuptan kutba 1.022 kilometre genişliğindedir; hacmi, 1.094 kilometre çapındaki bir kürenin hacmiyle aynıdır. Örtülmeden elde edilen biçimi Quaoar’ın yaydığı ısıyla birleştiren 2024 tarihli bir çalışma ise çapı 1.090 kilometre, artı eksi yaklaşık 40 kilometre olarak buldu.

2002’de Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan ilk ölçüm yaklaşık 1.300 kilometre verdi. Bu, bir Kuiper Kuşağı cisminin ilk kez bir ışık noktası olarak değil, bir disk olarak görülmesiydi; ancak ölçüm büyüklüğü yaklaşık beşte bir oranında olduğundan büyük gösterdi.

Boyut karşılaştırmaları

  • Quaoar, bir basketbol topu büyüklüğüne küçültülse, dış halkası yaklaşık 1,8 metre çapında bir daire oluştururdu; bu, 1,7 metre boyunda bir insanın boyundan biraz fazladır.
  • Plüton’un en büyük uydusu ve bu sitedeki bir sonraki daha büyük yuvarlak dünya olan Charon, 1.212 kilometre çapındadır; yani Quaoar’dan yaklaşık yüzde 11 daha geniştir.
  • Uzaktaki başka bir buzlu dünya olan Sedna yaklaşık 995 kilometre çapındadır; yani Quaoar’dan biraz daha küçüktür.
  • Plüton, Quaoar’dan yaklaşık 2,2 kat daha geniştir.

Olmaması gereken yerdeki halkalar

Halkalar, Quaoar’ın büyüklüğünün ölçüldüğü yöntemle bulundu: bir halka bir yıldızın önünden geçerken yıldızın ışığında görülen kısa süreli düşüşler izlendi. Dış halka 2018 ile 2021 arasındaki örtülmelerde saptandı. Halka, Quaoar’ın merkezinden yaklaşık 4.057 kilometre uzaklıkta dolanır; bu, Quaoar’ın kendi yarıçapının yedi katından fazladır. 9 Ağustos 2022’deki bir örtülme, merkezden yaklaşık 2.520 kilometre uzaklıkta, daha sönük ikinci bir halkayı ortaya çıkardı.

İki halka da Roche sınırı denen bir sınırın dışında yer alır; bu sınır Quaoar için merkezden yaklaşık 1.780 kilometredir. Bu sınırın ötesinde halka parçacıklarının 100 yıldan kısa sürede bir araya toplanıp uydulara dönüşmesi beklenir. Öne sürülen açıklamalardan biri, Quaoar’ın halka parçacıklarının birbirine yapışmak yerine, Satürn’ün halkalarındaki parçacıklardan daha fazla birbirinden sekmesidir.

Quaoar’ın uydusu Weywot, dış halkanın yaklaşık üç katı uzaklıkta dolanır. Gökbilimciler Weywot’un yörüngesinden Quaoar’ın kütlesini, bundan da yoğunluğunu hesaplayabilir. 2025’te gökbilimciler, bir örtülme sırasında bir kez saptanan ikinci, çok daha küçük bir uydunun varlığını bildirdi.

Keşif, yörünge ve yüzey

Chad Trujillo ve Mike Brown, Quaoar’ı 2002’de Palomar Gözlemevi’ndeki Oschin Schmidt teleskobuyla keşfetti. Quaoar o sırada, 1930’da Plüton’un bulunmasından bu yana Güneş’in çevresinde dolandığı saptanan en büyük cisimdi. Ona, Los Angeles Havzası’nın asıl sakinleri olan Tongva halkının bir yaratılış tanrısının adını verdiler. Adı “kwa-whar” diye okunur.

Quaoar, Güneş’in çevresinde Dünya’nın Güneş’e uzaklığının yaklaşık 44 katı uzaklıkta, neredeyse dairesel bir yörüngede döner. James Webb Uzay Teleskobu, Quaoar’ın yüzeyinde su buzu, karbon dioksit buzu ile donmuş metan ve etan buldu. Quaoar, 2026 itibarıyla Uluslararası Astronomi Birliği’nin tanıdığı beş cüce gezegenden biri değil; ancak 2026 tarihli çalışma, biçiminin ve dönüşünün kendi çekim kuvvetiyle biçimlenmiş bir cisme uyduğunu buldu; bu da onu cüce gezegen sayılmaya uygun kılardı.

Kaynaklar

Universumi ulatus > Quaoar

wiki.discussion.title